Alex Ferguson sự nghiệp: từ Aberdeen đến 13 chức vô địch

Nếu bạn muốn nắm nhanh Alex Ferguson sự nghiệp, hãy nhớ ba cột mốc: làm nên chuyện ở Aberdeen, mất gần bảy năm để vô địch giải quốc nội cùng Manchester United, rồi thống trị bóng đá Anh đến tận năm 2013. Ông cầm quân MU từ ngày 6/11/1986 đến tháng 5/2013, tức khoảng 26 năm rưỡi.

Bài này đi theo đúng thứ tự thời gian. Bạn sẽ thấy ông không phải “thiên tài từ ngày đầu”, và chính điều đó làm câu chuyện đáng đọc hơn. Không cần nhớ hết một lần.

Thời cầu thủ: tiền đạo ít người nhớ

Ferguson sinh ngày 31/12/1941 tại Govan, Glasgow, trong một gia đình công nhân xưởng đóng tàu. Ông chơi tiền đạo cho Queen’s Park, St Johnstone, Dunfermline, Rangers, Falkirk và Ayr United. Ông ghi bàn đều ở Dunfermline, nhưng sự nghiệp cầu thủ không để lại dấu ấn lớn.

Việc đó quan trọng vì nó giải thích tính cách sau này. Ông từng trải qua cảm giác bị đẩy ra rìa ở Rangers, nên về sau rất nghiêm với cầu thủ ngôi sao nhưng lại coi trọng việc phát triển các cầu thủ trẻ.

Những bước đầu trên ghế huấn luyện

Ông bắt đầu với East Stirlingshire năm 1974, sau đó sang St Mirren. Ở St Mirren ông bị sa thải năm 1978, một chi tiết ít được kể khi người ta nói về “huyền thoại”. Ông đã bị sa thải trước khi nổi tiếng.

Aberdeen: phá thế độc quyền Old Firm

Từ 1978 đến 1986, Ferguson biến Aberdeen thành đội mạnh nhất Scotland ngoài Celtic và Rangers. Họ vô địch quốc gia các năm 1980, 1984, 1985 và giành bốn Scottish Cup (1982, 1983, 1984, 1986).

Đỉnh cao là Cúp Cúp các nhà vô địch châu Âu 1983, khi Aberdeen thắng Real Madrid 2-1 trong trận chung kết ở Gothenburg. Một CLB tỉnh lẻ của Scotland hạ đội bóng giàu truyền thống nhất châu Âu. Sau đó họ còn giành Siêu cúp châu Âu. Danh hiệu Siêu cúp châu Âu ấy cho thấy tầm vóc của Aberdeen, và người muốn biết giải này thi đấu ra sao có thể xem lịch, bảng xếp hạng và kèo Siêu cúp châu Âu để so sánh với các đội mạnh hiện nay.

Ông cũng làm huấn luyện viên tạm quyền tuyển Scotland sau khi Jock Stein qua đời năm 1985 và dẫn đội dự World Cup 1986.

Manchester United: bảy năm đầu không hề dễ

Ferguson đến Old Trafford tháng 11/1986 khi MU đang ở nhóm cuối bảng. Nhiều người tưởng ông thành công ngay. Sai. Ông mất hơn sáu mùa mới giành chức vô địch giải quốc nội đầu tiên.

Chiếc cúp đầu tiên là FA Cup 1990, thắng Crystal Palace 1-0 ở trận đá lại nhờ bàn của Lee Martin. Câu chuyện hay được kể là ông suýt mất ghế trước đó, và bàn thắng của Mark Robins vào lưới Nottingham Forest ở vòng ba đã “cứu” ông. Giới báo chí vẫn tranh luận về mức độ thật của giai thoại này, nhưng chắc chắn áp lực lúc đó rất lớn.

Năm 1991, MU thắng Barcelona ở chung kết Cúp Cúp châu Âu. Đến mùa 1992-93, họ giành chức vô địch đầu tiên của kỷ nguyên Premier League, chấm dứt chuỗi chờ đợi từ 1967. Mùa sau, MU hoàn tất cú đúp quốc nội.

Cú ăn ba 1999

Mùa 1998-99, MU giành Premier League, FA Cup và Champions League. Trận chung kết ở Camp Nou gặp Bayern Munich là trận bạn nên xem lại một lần: MU thua 0-1 đến phút bù giờ, rồi Sheringham và Solskjaer ghi hai bàn để thắng 2-1. Từ đó “Fergie time” thành một cụm từ quen thuộc. Cùng năm, ông được phong hiệp sĩ.

Bảng thành tích chính ở Manchester United

Danh hiệu	Số lần
Premier League	13
FA Cup	5
League Cup	4
Champions League	2 (1999, 2008)
Cúp Cúp châu Âu	1 (1991)
Club World Cup / Intercontinental	mỗi giải 1 lần (1999, 2008)

Con số này là tổng hợp từ các danh hiệu đã chốt, nên bạn có thể dùng làm mốc đối chiếu.

Phép tính cho thấy mức thống trị

Từ mùa 1992-93 đến 2012-13, Premier League có 21 mùa giải. Ferguson vô địch 13 lần. Tính ra 13 chia 21 xấp xỉ 0,62, nghĩa là cứ khoảng 10 mùa thì MU của ông vô địch hơn 6 mùa. Với một giải đấu cạnh tranh như Anh, tỷ lệ gần 62% gần như không có tiền lệ. Với những ai thích đối chiếu con số mùa giải như vậy, trang keo bong da cũng tổng hợp tỷ lệ các trận đang diễn ra để theo dõi phong độ các đội hôm nay.

Nói thẳng ý kiến của chúng tôi: điều đáng nể nhất không phải con số, mà là việc ông thay máu đội hình ít nhất ba lần mà vẫn thắng. Thế hệ “Class of 92” với Giggs, Scholes, Beckham, Neville, rồi đội hình của Cristiano Ronaldo và Rooney giành Champions League 2008, rồi đội hình chức vô địch cuối cùng năm 2013. Chúng tôi cho rằng chính khả năng tự làm mới này, chứ không phải một thế hệ vàng, mới là lý do ông trụ được 26 năm. Một đội thắng nhờ một lứa cầu thủ thì sẽ lụi theo lứa đó.

Phong cách và ngày giải nghệ

Ferguson nổi tiếng với kỷ luật sắt và màn quát tháo mà báo chí gọi là “hairdryer” (máy sấy tóc). Nhưng nhiều cầu thủ cũ kể ông cũng biết khi nào cần động viên. Ông tin vào học viện đào tạo trẻ và không ngại bán cả những ngôi sao lớn nếu thấy họ vượt quá quyền lực của huấn luyện viên.

Ông tuyên bố nghỉ hưu tháng 5/2013, ngay sau khi giành chức vô địch Premier League thứ 13. Trận cuối cùng tại sân nhà là trận hòa 5-5 trước West Brom. David Moyes kế nhiệm. Khán đài phía bắc Old Trafford mang tên ông từ năm 2011, và tượng của ông được đặt bên ngoài sân.

Câu hỏi thường gặp

Alex Ferguson huấn luyện Man United bao lâu?

Từ 6/11/1986 đến tháng 5/2013, khoảng 26 năm rưỡi. Đây là một trong những nhiệm kỳ dài nhất của bóng đá Anh.

Ferguson vô địch Premier League mấy lần?

13 lần, tất cả cùng Manchester United, từ mùa 1992-93 đến 2012-13.

Trước MU, Ferguson dẫn dắt đội nào?

Ông dẫn East Stirlingshire, St Mirren và Aberdeen, đồng thời làm huấn luyện viên tạm quyền tuyển Scotland năm 1985-86. Thành công lớn nhất là ở Aberdeen.

Vì sao ông được phong hiệp sĩ?

Ông được phong năm 1999, ngay sau cú ăn ba của MU, để ghi nhận đóng góp cho bóng đá Anh.

Nhìn lại cả hành trình, bài học rõ nhất là sự kiên nhẫn. Một huấn luyện viên chưa có cúp sau vài năm vẫn có thể trở thành người thắng nhiều nhất, nếu CLB đủ bình tĩnh và ông đủ bền bỉ.