Cách làm lịch thi đấu vòng tròn: công thức xoay vòng ai cũng làm được

Cách làm lịch thi đấu vòng tròn nhanh và không sót trận là dùng phương pháp xoay vòng: viết các đội thành hai hàng đối diện, cố định một đội, sau mỗi lượt xoay các đội còn lại một vị trí theo chiều kim đồng hồ. Với n đội (n chẵn), giải vòng tròn một lượt có n−1 lượt đấu, mỗi lượt n/2 trận, tổng cộng n×(n−1)/2 trận.

Đây là cách các giải chuyên nghiệp và giải phong trào đều dùng để mọi đội gặp nhau đúng một lần mỗi lượt. Bên dưới là công thức, ví dụ 6 đội viết sẵn, cách xử lý khi số đội lẻ và vài mẹo xếp lịch sân.

Công thức tính số trận và số lượt

Trước khi xếp lịch, tính tổng số trận để biết cần thuê bao nhiêu giờ sân.

Số đội	Số lượt (một lượt đi)	Trận mỗi lượt	Tổng trận một lượt	Tổng trận hai lượt
4	3	2	6	12
5	5	2 (1 đội nghỉ)	10	20
6	5	3	15	30
8	7	4	28	56
10	9	5	45	90

Nhìn bảng sẽ thấy số trận tăng rất nhanh. Giải 10 đội vòng tròn một lượt đã 45 trận, hai lượt là 90 trận. Giải phong trào có hơn 8 đội thường nên chia bảng thay vì đá vòng tròn toàn giải.

Cách làm lịch thi đấu vòng tròn bằng phương pháp xoay vòng

Bước 1: Đánh số các đội

Bốc thăm để gán số 1 đến n cho các đội. Bốc thăm công khai giúp không ai nghĩ ban tổ chức sắp xếp có lợi cho đội nào.

Bước 2: Xếp hai hàng

Với 6 đội, viết hàng trên 1, 2, 3 và hàng dưới 6, 5, 4. Mỗi cặp trên dưới là một trận: 1 gặp 6, 2 gặp 5, 3 gặp 4. Đó là lượt 1.

Bước 3: Cố định đội số 1, xoay các đội còn lại

Giữ nguyên đội 1 ở góc. Các đội còn lại dịch một vị trí theo chiều kim đồng hồ: đội ở cuối hàng dưới lên đứng cạnh đội 1, các đội khác lùi theo. Ghép cặp lại theo cột là ra lượt tiếp theo. Lặp lại đến khi đủ n−1 lượt.

Ví dụ lịch vòng tròn 6 đội

Áp dụng đúng các bước trên, giải 6 đội có lịch như sau:

Lượt	Trận 1	Trận 2	Trận 3
1	1 – 6	2 – 5	3 – 4
2	1 – 5	6 – 4	2 – 3
3	1 – 4	5 – 3	6 – 2
4	1 – 3	4 – 2	5 – 6
5	1 – 2	3 – 6	4 – 5

Kiểm tra nhanh: mỗi đội xuất hiện đúng một lần ở mỗi lượt, và gặp đủ 5 đội còn lại sau 5 lượt. Tổng cộng 15 trận, khớp với công thức 6×5/2.

Khi số đội lẻ thì làm sao

Thêm một đội ảo, gọi là “nghỉ”. Đội nào gặp đội nghỉ ở lượt nào thì lượt đó không đá. Ví dụ 5 đội, coi đội số 6 là nghỉ, dùng nguyên bảng 6 đội ở trên: lượt 1 đội 1 nghỉ, lượt 2 đội 4 nghỉ, lượt 3 đội 2 nghỉ, lượt 4 đội 5 nghỉ, lượt 5 đội 3 nghỉ. Mỗi đội nghỉ đúng một lượt, khá công bằng.

Nhược điểm: giải lẻ đội sẽ có nhiều lượt hơn, ở đây 5 lượt cho 5 đội thay vì 4. Nếu cần rút ngắn, có thể cho hai trận đá cùng buổi, đội nghỉ ở lượt sau đá bù.

Lịch hai lượt đi và về

Muốn đá hai lượt, chỉ cần lặp lại toàn bộ lịch lượt đi, đổi vị trí đội nhà và đội khách. Với giải phong trào không có sân nhà sân khách thật, việc đổi này chỉ mang tính hình thức, nhưng giúp chia đều việc mặc áo màu nào, đội nào giao bóng trước. Nhiều giải còn đảo thứ tự lượt để hai đội không gặp lại nhau quá sớm.

Mẹo xếp lịch sân cho giải phong trào

• Gom trận theo buổi: nếu thuê một sân hai giờ, xếp hai ba trận liền nhau trong cùng một lượt để tiết kiệm.
• Không để một đội đá hai trận liền trong cùng buổi, trừ khi giải quy định rõ.
• Đặt trận được chờ đợi về cuối: hai đội mạnh nhất nên gặp nhau ở lượt cuối để giải có cao trào. Có thể sắp số bốc thăm sao cho điều này xảy ra, nhưng phải công khai cách làm.
• Đá cùng giờ ở lượt cuối: các trận lượt cuối có ảnh hưởng tới thứ hạng nên đá cùng lúc để tránh đội nào biết trước kết quả.
• Có buổi dự phòng: mưa lớn ở Sài Gòn mùa mưa có thể làm hoãn trận, nên giữ một hai buổi trống ở cuối lịch.

Làm lịch bằng bảng tính

Nếu không muốn xoay tay, có thể lập bảng tính với cột số đội, dùng công thức chia lấy dư để xoay vị trí. Cách đơn giản hơn là làm tay một lần cho 6 hoặc 8 đội, lưu lại làm mẫu, các giải sau chỉ cần thay tên đội vào số. Sau khi có lịch, tạo luôn một bảng xếp hạng với các cột trận, thắng, hoà, thua, bàn thắng, bàn thua, hiệu số, điểm. Muốn tham khảo cách trình bày, có thể xem bảng xếp hạng các giải chuyên nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Cách làm lịch thi đấu vòng tròn có áp dụng được cho giải bóng bàn, cầu lông không?

Có. Phương pháp xoay vòng dùng được cho mọi môn có thể thức vòng tròn, từ bóng đá, bóng chuyền đến cờ vua, cầu lông.

Giải vòng tròn tính điểm thế nào?

Phổ biến nhất là thắng 3 điểm, hoà 1, thua 0. Bằng điểm thì xét đối đầu, hiệu số, số bàn thắng theo thứ tự ghi trong điều lệ.

Nên chọn vòng tròn hay loại trực tiếp?

Vòng tròn công bằng hơn vì mỗi đội đá nhiều trận, một trận thua không bị loại ngay. Loại trực tiếp nhanh, ít trận, hợp với giải đông đội và thời gian ngắn.

Chỉ cần nắm nguyên tắc cố định một đội và xoay phần còn lại, cách làm lịch thi đấu vòng tròn chỉ mất chừng mười phút cho một giải nhỏ. Làm xong nhớ đếm lại số trận theo công thức trước khi gửi cho các đội.