Luật hand ball trong bóng đá: khi nào bị phạt, khi nào không

Luật hand ball trong bóng đá có một câu gốc: cầu thủ bị phạt khi cố ý chạm bóng bằng tay, hoặc khi tay đưa ra làm cơ thể to bất thường rồi bóng trúng vào đó. Bóng chạm tay chưa chắc là lỗi. Đó là chỗ người xem hay cãi nhau nhất.

Bài này đi theo thứ tự bạn hay gặp khi xem trận: tay nào được tính, tình huống nào bị thổi, thẻ phạt ra sao, rồi đến thủ môn. Không cần nhớ hết một lần, bạn lưu lại bảng ở giữa bài là đủ dùng.

Phần nào của tay được tính là hand ball?

Ranh giới nằm ở đáy nách. Từ đó trở xuống đầu ngón tay là phần “tay” theo luật. Bóng trúng vai hoặc phần trên của cánh tay sát vai thì không bị tính.

Hình dung thế này: bạn giơ thẳng tay sang ngang, kẻ một đường thẳng từ đáy nách xuống. Phần trên đường đó là vai, phần dưới là tay. Nhiều pha bóng chạm sát vai bị nghi ngờ trên mạng, nhưng nếu chạm vào vai thì trọng tài hoàn toàn đúng khi cho đá tiếp. Những pha chạm sát vai gây tranh cãi như vậy thường kéo theo nhiều bàn luận, và người theo dõi keo bong da nha cai 5 cũng hay nhắc đến chúng khi nhận định các trận có nhiều va chạm trong vòng cấm.

Với cầu thủ đưa tay lên cao hơn vai để chắn bóng, trọng tài thường coi đó là tay ở vị trí không tự nhiên. Vì vậy chạm vào đó rất dễ bị thổi.

Khi nào cầu thủ bị thổi phạt vì chạm tay?

Có ba tình huống chính, bạn nhớ theo thứ tự này.

1. Cố ý đưa tay vào bóng. Ví dụ hậu vệ thấy bóng bay tới, chủ động đưa tay gạt đi. Đây là lỗi rõ nhất.
2. Tay làm cơ thể to ra một cách không hợp lý. Cầu thủ nhảy lên chặn tạt bóng, hai tay dang rộng quá mức cần thiết để giữ thăng bằng. Bóng trúng tay thì bị phạt, dù cầu thủ không định chạm.
3. Ghi bàn trực tiếp bằng tay. Kể cả vô ý, bàn thắng vẫn bị huỷ. Đây là điểm khiến nhiều tiền đạo tiếc nuối.

Vì sao luật nhìn vào vị trí tay chứ không chỉ ý định? Vì trọng tài không đọc được suy nghĩ. Họ chỉ đánh giá tay có hợp lý với động tác của cầu thủ hay không.

Những tình huống thường không bị phạt

• Bóng bật từ chính cơ thể bạn (chân, đầu) rồi chạm tay ở khoảng cách rất gần, bạn không kịp phản ứng.
• Bóng bật từ một cầu thủ khác đứng sát, bóng đến quá nhanh.
• Tay đặt sát thân, tư thế tự nhiên khi chạy hoặc xoay người.
• Cầu thủ ngã và dùng tay chống xuống đất, tay không vươn xa khỏi người.

Một điểm hay bị hiểu sai: từ mùa 2021/22, nếu cầu thủ tấn công vô tình chạm tay rồi đồng đội ghi bàn ngay sau đó, bàn thắng có thể được công nhận. Chỉ khi chính cầu thủ chạm tay mà ghi bàn trực tiếp thì mới bị huỷ.

Bảng nhanh: tình huống nào bị thổi?

Tình huống	Kết quả thường gặp
Hậu vệ đưa tay gạt bóng trong vòng cấm	Phạt đền
Nhảy chắn bóng, tay dang rộng quá mức	Bị phạt
Bóng bật từ chân mình vào tay sát người	Thường không phạt
Bóng trúng vai	Không phạt
Tiền đạo dùng tay đưa bóng vào lưới	Huỷ bàn, đá phạt trực tiếp cho đối phương
Tiền đạo vô ý chạm tay, đồng đội ghi bàn ngay sau	Có thể công nhận bàn thắng

Đây là hướng dẫn chung. Quyết định cuối cùng luôn do trọng tài và VAR đánh giá theo từng pha.

Hand ball bị thẻ vàng hay thẻ đỏ khi nào?

Không phải pha nào cũng có thẻ. Nhưng có hai trường hợp bạn nên biết.

• Thẻ vàng: dùng tay chặn một đợt tấn công đang có triển vọng, hoặc cố ý chạm tay để cản bóng đi tiếp.
• Thẻ đỏ: dùng tay ngăn bàn thắng rõ ràng, tức bóng đang bay vào lưới mà bị tay chặn lại.

Ví dụ kinh điển là Luis Suárez ở World Cup 2010. Phút cuối hiệp phụ trận gặp Ghana, anh dùng tay cản bóng trên vạch gôn. Suárez nhận thẻ đỏ, Ghana được phạt đền nhưng không ghi bàn. Giữa lúc ấy Uruguay vẫn thắng sau loạt luân lưu.

Thế nên với hậu vệ, nhiều khi chấp nhận thẻ đỏ lại “lợi” hơn để bàn thắng không vào. Nhưng luật cũng tính sẵn điều đó: bị đuổi và vẫn chịu phạt đền. Những tình huống kiểu này khiến tỷ lệ phạt đền và thẻ đỏ luôn được người xem keo bong da quan tâm khi đánh giá một trận đấu có nhiều pha bóng nguy hiểm trong vòng cấm.

Thủ môn và luật hand ball: được chạm tay ở đâu?

Trong vòng cấm của mình, thủ môn được dùng tay thoải mái. Ra khỏi vòng cấm, thủ môn bị coi như cầu thủ thường. Chạm tay ngoài vòng cấm sẽ bị phạt, và có thể nhận thẻ nếu cản một cơ hội ghi bàn.

Ngay trong vòng cấm vẫn có hai hạn chế quan trọng:

• Chuyền về cố ý bằng chân: đồng đội cố tình đá bóng về, thủ môn không được nhặt bằng tay. Nếu nhặt, đối phương được đá phạt gián tiếp. Vì vậy bạn hay thấy thủ môn phải dùng chân đá lại.
• Ném biên từ đồng đội: thủ môn cũng không được bắt bóng trực tiếp từ quả ném biên của đồng đội.

Nếu đồng đội đánh đầu hoặc đá bóng một cách tự nhiên (không phải chuyền về cố ý) thì thủ môn vẫn nhặt được. Trọng tài sẽ xem động tác có “mẹo” hay không. Ngoài ra còn quy định thời gian giữ bóng bằng tay của thủ môn. Con số này từng được IFAB điều chỉnh, nên bạn kiểm tra lại bản luật mới nhất của mùa giải.

Bàn thắng sau pha chạm tay: hai tình huống nhìn giống nhau nhưng luật xử khác nhau

Bài trên đã nói tiền đạo tự chạm tay rồi ghi bàn thì bị huỷ. Nhưng còn một lớp nữa mà người xem hay gộp chung: ai chạm tay và bàn thắng đến sau đó bao xa. Bạn thử đối chiếu bảng dưới đây.

Tình huống	Cách xử lý theo luật hiện hành
Cầu thủ tấn công chạm tay, bóng vào lưới ngay lập tức	Huỷ bàn, dù vô ý
Cầu thủ tấn công chạm tay, sau đó chính anh ta ghi bàn	Huỷ bàn
Cầu thủ tấn công chạm tay vô ý, đồng đội ghi bàn ngay sau	Có thể công nhận
Cầu thủ tấn công cố ý chạm tay để kiến tạo, đồng đội ghi bàn	Vẫn là lỗi, bàn bị huỷ
Hậu vệ chạm tay, bóng vẫn vào lưới	Bàn thắng hợp lệ nếu không có lỗi khác (lợi thế)

Điểm gây nhầm nhất là dòng thứ ba và thứ tư. Cùng là “tay chạm trước, bàn thắng sau”, nhưng một bên là vô ý, một bên là cố ý. Trọng tài phân biệt qua động tác, không qua kết quả.

Vì thế, khi VAR rà lại một bàn thắng, bạn đừng chỉ hỏi “có chạm tay không”. Hãy hỏi tiếp: ai chạm, có cố ý hay tay ở vị trí bất thường không, và bàn thắng nối tiếp trực tiếp ra sao.

Câu hỏi thường gặp

Bóng chạm tay mà không cố ý có bị phạt không?

Có thể có. Nếu tay đưa ra làm cơ thể to bất thường, trọng tài vẫn thổi dù cầu thủ không định chạm. Ngược lại, tay sát người và bóng bật gần thì thường không phạt.

Bóng chạm vai có tính là hand ball không?

Không. Luật chỉ tính từ đáy nách trở xuống. Vai nằm ngoài vùng bị phạt.

Hand ball trong vòng cấm luôn bị phạt đền?

Chỉ khi pha chạm tay được coi là lỗi. Nếu bóng bật từ cơ thể mình ở cự ly gần và tay ở tư thế tự nhiên thì không có phạt đền.

Thủ môn có bị phạt hand ball không?

Có, nếu chạm tay ngoài vòng cấm. Trong vòng cấm, thủ môn chỉ bị phạt ở các tình huống như nhặt bóng từ đồng đội chuyền về cố ý.

Lần tới xem trận, bạn thử nhìn vào vị trí tay trước khi nhìn bóng. Đa số các pha gây tranh cãi sẽ rõ ràng hơn nhiều.