VAR là gì? Cách công nghệ video can thiệp vào trận đấu năm 2026

VAR là gì? Đó là viết tắt của Video Assistant Referee, tức trợ lý trọng tài video: một nhóm trọng tài ngồi trong phòng điều khiển, xem lại hình ảnh từ nhiều góc máy và báo cho trọng tài chính khi có sai sót rõ ràng. VAR không tự quyết định; người ra quyết định cuối cùng vẫn là trọng tài trên sân.

VAR được IFAB đưa chính thức vào Luật Bóng đá năm 2018 và ra mắt World Cup cùng năm tại Nga. Ở Việt Nam, V.League bắt đầu dùng VAR từ giai đoạn II mùa giải 2023. Phần dưới giải thích VAR làm gì, khi nào được vào cuộc và những thay đổi mới nhất tính đến tháng 10/2026.

VAR là gì và gồm những ai

Một tổ VAR thường gồm trọng tài VAR chính, một hoặc nhiều trợ lý VAR (AVAR) và kỹ thuật viên phát lại. Họ ngồi trong phòng điều khiển video, có thể ở sân hoặc ở trung tâm điều hành chung của giải. Trọng tài VAR theo dõi trận đấu liên tục, âm thầm kiểm tra mọi tình huống thuộc diện được xem lại, và chỉ lên tiếng khi phát hiện vấn đề.

Nguyên tắc cốt lõi được IFAB nhắc nhiều lần: “sai sót tối thiểu, lợi ích tối đa”. VAR không nhằm làm mọi quyết định chính xác tuyệt đối, mà để sửa những lỗi rõ ràng, hiển nhiên.

Khi người xem hỏi VAR là gì, nhiều người nghĩ đó là một máy quay hay phần mềm tự động. Thực ra VAR là con người: những trọng tài có chứng chỉ, được đào tạo riêng để xem video. Màn hình, camera và phần mềm kẻ vạch chỉ là công cụ. Vì vậy chất lượng VAR ở mỗi giải phụ thuộc nhiều vào trình độ đội ngũ trọng tài và số lượng góc máy quay mà đơn vị truyền hình cung cấp.

Quảng cáo

VAR can thiệp vào những tình huống nào

Theo luật, VAR chỉ được vào cuộc ở bốn nhóm tình huống:

1. Bàn thắng hoặc không bàn thắng: kiểm tra việt vị, lỗi trong pha tấn công, bóng đã ra ngoài hay chưa.
2. Phạt đền hoặc không phạt đền.
3. Thẻ đỏ trực tiếp (không áp dụng với thẻ vàng thứ hai, trừ điểm mới nêu bên dưới).
4. Nhầm người khi rút thẻ.

Ngoài bốn nhóm này, VAR không can thiệp. Một pha phạm lỗi giữa sân bị thổi sai, một quả ném biên trao nhầm đội, đều không được xem lại.

Quy trình một lần xem lại VAR

Có hai kiểu can thiệp. Với tình huống mang tính dữ kiện, như việt vị hay bóng ra ngoài vạch, VAR báo trực tiếp và trọng tài đổi quyết định luôn. Với tình huống cần đánh giá, như va chạm có đủ để phạt đền không, VAR đề nghị trọng tài chính ra màn hình bên sân để tự xem, gọi là on-field review.

Trọng tài vẽ hình chữ nhật bằng tay khi bắt đầu xem lại và khi công bố quyết định. Ở nhiều giải lớn, trọng tài còn giải thích quyết định qua loa sân vận động. Diễn biến các pha VAR thường được cập nhật ngay trên livescore, nên bạn sẽ thấy tỷ số đổi lại nếu bàn thắng bị huỷ.

Luật 2026/27 mở rộng quyền hạn của VAR

Bản luật 2026/27 của IFAB, áp dụng từ World Cup 2026 và mùa giải mới, bổ sung một số trường hợp VAR được xem lại:

• Thẻ đỏ đến từ thẻ vàng thứ hai rõ ràng là sai.
• Rút thẻ nhầm người trong cùng một đội.
• Quả phạt góc trao sai rõ ràng, nếu giải đấu chọn áp dụng và việc sửa không làm chậm việc bắt đầu lại trận đấu.

Luật mới cũng cho phép các giải dùng camera gắn trên người trọng tài và công nghệ việt vị bán tự động.

VAR khác gì công nghệ goal-line và FVS

FVS là hệ thống FIFA dùng ở các kỳ Futsal World Cup và một số giải thử nghiệm, phù hợp với nơi không đủ người và thiết bị cho tổ VAR đầy đủ.

Vì sao VAR vẫn gây tranh cãi

Thứ nhất, nhiều tình huống vẫn dựa vào phán đoán, như lỗi tay hay va chạm trong vòng cấm, nên hai trọng tài khác nhau có thể đưa ra quyết định khác nhau. Thứ hai, thời gian xem lại có lúc kéo dài vài phút làm mất nhịp trận. Thứ ba, cầu thủ và khán giả trên sân thường không biết VAR đang kiểm tra gì. Các giải đã cải thiện bằng cách công bố quyết định qua loa và công khai một số đoạn hội thoại giữa trọng tài và VAR sau trận.

Câu hỏi thường gặp

VAR có được tự đổi quyết định không?

Không. VAR chỉ khuyến nghị; trọng tài chính là người quyết định cuối cùng.

Cầu thủ có được yêu cầu xem VAR không?

Không. Cầu thủ ra dấu đòi xem VAR còn có thể bị thẻ vàng. Chỉ hệ thống FVS mới cho đội bóng quyền yêu cầu.

V.League có VAR từ khi nào?

Từ giai đoạn II mùa giải 2023, ban đầu áp dụng ở một số trận mỗi vòng.

VAR có xem lại thẻ vàng không?

Thẻ vàng thông thường thì không. Từ luật 2026/27, VAR được xem lại trường hợp thẻ vàng thứ hai sai rõ ràng dẫn tới thẻ đỏ và trường hợp rút thẻ nhầm người.

Hiểu VAR là gì và giới hạn của nó sẽ giúp bạn bớt bức xúc khi xem bóng. VAR chỉ sửa lỗi rõ ràng, còn những tình huống năm mươi năm mươi vẫn thuộc về trọng tài trên sân.